Wie blijft er naast een kind staan als de hulpverlening stopt? Voor jeugdigen met een voogdijmaatregel is het belangrijk dat er mensen zijn op wie ze kunnen terugvallen. Mensen die hen kennen, steunen en ook blijven als de professionele hulpverlening stopt. Jeugdbeschermer Charlotte van William Schrikker Jeugdbescherming en Jeugdreclassering ziet in haar werk hoe groot de betekenis van zo’n betrokken netwerk kan zijn.
Charlotte werkt sinds 2016 als jeugdbeschermer. In haar werk ziet ze hoe belangrijk het is dat kinderen, naast professionele begeleiding, mensen om zich heen hebben op wie ze kunnen terugvallen. Dat kunnen ouders, pleegouders, familieleden of andere vertrouwde personen zijn, zoals een leerkracht of sportcoach.
“Er hoeft er maar eentje te zijn die er voor jou kan zijn. Die het verschil kan maken voor je.”
Mensen die blijven
Jeugdigen met een voogdijmaatregel hebben vaak al veel meegemaakt. Uithuisplaatsingen en wisselingen van opvoeders kunnen hun gevoel van veiligheid en vertrouwen beïnvloeden. Juist daarom is het belangrijk dat er mensen zijn die blijven, ook wanneer de professionele begeleiding verandert of stopt.
Een netwerk hoeft daarbij niet groot te zijn. Het gaat er vooral om dat een kind zich gezien voelt en weet bij wie het terechtkan. Ook iemand zonder biologische band kan daarin een belangrijke rol spelen.
“Kinderen zijn loyaal aan hun ouders en hun biologische netwerk, los van wat er is gebeurd en welke zorgen er zijn”, vertelt Charlotte. “Daarom probeer ik ouders, opvoeders en het netwerk zoveel mogelijk samen te laten werken en om het kind heen te laten staan.”
Een netwerk dat verder gaat dan familie
Charlotte vertelt over een jongen die op jonge leeftijd uit huis werd geplaatst en op verschillende plekken terechtkwam. Hij maakte veel mee en raakte getraumatiseerd. Gelukkig had hij een betrokken netwerk: zijn stiefvader en diens ouders. Hoewel zij geen biologische familie waren, beschouwden zij hem als hun eigen kind.
De jongen wilde graag bij hen wonen. Dat bleek uiteindelijk niet haalbaar, maar de band bleef bestaan. Ook toen hij op een andere plek ging wonen, bleven zij betrokken en steunden ze hem.
“Zij zijn voor hem familie, alleen zij kunnen dit”, zegt Charlotte. “Als ik hem ergens op aanspreek, maakt dat soms weinig indruk. Maar als zijn stiefvader zegt dat hij teleurgesteld is of dat zijn gedrag hem pijn doet, komt dat veel harder binnen.”
Deze ervaring laat zien hoe waardevol een duurzaam netwerk kan zijn. Het biedt niet alleen emotionele steun, maar kan ook helpen bij belangrijke keuzes en moeilijke momenten.
Niet alleen betrekken, maar ook versterken
Uit het onderzoek Impact voogdijmaatregel op jeugdigen en ouders met en zonder een LVB blijkt dat een betrokken informeel netwerk vaker zorgde voor een positiever toekomstperspectief. Tegelijkertijd vraagt het opbouwen en versterken van zo’n netwerk om tijd, aandacht en continuïteit.
Volgens Charlotte begint dat met goed luisteren en in kaart brengen wie belangrijk is voor een kind. Dat betekent ook dat je verder kijkt dan wat er op papier staat. Gesprekken met het kind, de familie, school en andere betrokkenen helpen om te ontdekken waar mogelijkheden liggen.
Daarnaast is uitleg belangrijk. Wanneer mensen begrijpen wat een kind heeft meegemaakt en waarom bepaald gedrag ontstaat, kunnen ze het kind vaak beter ondersteunen. Daarbij is het essentieel om zorgvuldig om te gaan met persoonlijke informatie en alleen te delen wat nodig is.
Ook de samenwerking tussen ouders en opvoeders vraagt aandacht. Loyaliteit aan de biologische ouders blijft vaak een belangrijke rol spelen, ook wanneer anderen de dagelijkse opvoeding verzorgen. Door verwachtingen bespreekbaar te maken en verschillende perspectieven te erkennen, kunnen opvoeders elkaar beter ondersteunen. Ook blijft het van belang dat opvoeders goed ondersteund en geinformeerd worden wat netwerk en loyaliteit voor een kind betekenen. Het blijken in de praktijk vaak ingewikkelde thema’s te zijn. Het oorspronkelijke systeem van het kind kan nooit gescheiden worden van het kind.
Samenwerken, met oog voor veiligheid
Een betrokken netwerk betekent niet dat de jeugdbeschermer de verantwoordelijkheid voor de veiligheid loslaat. Charlotte zoekt waar mogelijk de samenwerking, maar neemt de regie wanneer er zorgen zijn over de veiligheid en betrokkenen daar niet samen uitkomen.
Het doel is dat het netwerk, waar dat veilig en haalbaar is, steeds meer zelf kan dragen. Dat vraagt van jeugdbeschermers om transparant te zijn, goed af te stemmen en voldoende tijd te hebben om duurzame relaties op te bouwen.
“Als er duidelijkheid is over het perspectief en ouders het gevoel hebben dat ze nog steeds meedoen, ontstaat er vaak meer berusting. Dan kan ik de regie steeds meer teruggeven aan het gezin en de mensen eromheen.”
Ieder kind verdient iemand die blijft
Voor Charlotte is de kern eenvoudig: ieder kind verdient het om gezien te worden en niet het gevoel te hebben er alleen voor te staan. Of die steun nu komt van ouders, familie, pleegouders, gezinshuisouders, een leerkracht of een sportcoach, is minder belangrijk dan de wetenschap dat er iemand is die blijft.
Het onderzoek onderstreept het belang van een betrokken netwerk voor jeugdigen met een voogdijmaatregel. Naast aandacht voor veiligheid en stabiliteit is het belangrijk om te blijven investeren in duurzame relaties met mensen die er ook op de lange termijn voor een kind kunnen zijn.
“Het is verdrietig als je als voogd de belangrijkste persoon bent voor een kind, want ik ben ook maar iemand die aan het werk is. Mijn werk gaat over jouw leven. Daarom probeer ik de steun zoveel mogelijk te beleggen bij mensen die gewoon kunnen blijven.”
Benieuwd naar de uitkomsten van het onderzoek?
Lees de factsheet ‘Kenmerken van jeugdigen en gezinnen bij een voogdijmaatregel’ van Expect Jeugd.
